Muizen- en rattengif

De risico's van Brodifacoum

Veel mensen in de buitengebieden gebruiken muizen- of rattenkorrels zonder te beseffen dat ze daardoor het voer van de uilen vergiftigen. Ook al gebruikt u het uitsluitend in huis of gebouwen, dan nog is de kans groot dat de knaagdieren, die na opname nog 4 tot 14 dagen rondlopen, door een uil worden gepakt en daardoor worden vergiftigd. Vooral in perioden met langdurig slecht weer en sneeuw jagen steenuilen en kerkuilen in boerderijen, loodsen en schuurtjes op muizen. Ruimten waar hooi, stro of graan ligt opgeslagen hebben een grote aantrekkingskracht op muizen, en dus op uilen.
Daarom raden wij u het volgende aan:

Probeer ongewenste knaagdieren zoveel mogelijk mechanisch (met valletjes of een electronische ongedierteverjager) of biologisch (poezen) te bestrijden.
Maak gebruik van een eenvoudige, uilvriendelijke muizenkist.
Let bij aankoop van ratten- of muizenkorrels vooral op de WERKZAME STOF en vermijd het gebruik van Brodifacoum. Dit staat met kleine lettertjes vermeld op de verpakking.

Volgens de Gele Bestrijdingsmiddelendatabank (2000) zijn een vijftal bloedverdunnende middelen ter bestrijding van knaagdieren toegelaten. Dit zijn Difenacoum, Bromadiolon, Brodifacoum, Difethialon en Chloorfacinon. Van deze biociden mag alleen Bromadiolon buiten worden uitgelegd. De 4 overige stoffen zijn uitsluitend bestemd voor binnen gebruik.
In ons land zijn de genoemde werkzame stoffen (anticoagulante rodenticiden) verwerkt in de volgende merken:

Difethialon in FRAP, TARGET
Bromadiolon in Super CAID, SPRIGONE, BROMATROL en TOMCAT (HOME) BLOX
Brodifacoum in KLERAT
Difenacoum in SORKIL-G, CASTRIX speciaal, DIFENARD, FENTROl, RADICAAL, RATAK, RATTOX-G, RODEX, SOMITROL-N
Chloorfacinon in FINITO

Volgens de bestaande literatuur is Brodifacoum duidelijk giftiger voor uilen, in het bijzonder kerkuilen:

In Wildlife Society Bulletin 8 (4) 1980: 311-315 doen Mendenhall & Pank verslag van proeven met kerkuilen. In groepen van 6 kerkuilen werd één kerkuil 1 dag, twee uilen 3 dagen, één uil 6 dagen en twee uilen 10 dagen met Difenacoum, Bromadiolon en Brodifacoum gevoerd.
Kerkuilen die slechts één dag vergiftigde knaagdieren aten, en verder niet, gaven geen zichtbare gevolgen in de observatieperiode van 3 weken te zien.
Aten ze 3 dagen achtereen dit soort voedsel dan was bij de eerste twee middelen nog niets te zien. Bij Brodifacoum gingen de vogels dood.
Bij 6 en 10 dagen voeren van de vergiftigde knaagdieren zag men bloedingen optreden bij de Difenacoum groep (niet dodelijk), bij Bromadiolon ging één van de twee uilen die 10 dagen vergiftigd waren, dood. En bij Brodifacoum gingen alle uilen dood.

In Planter 60 (1) 1984: 3-11 (Kuala Lumpur) bericht Duckett over de sterfte van 38 van de 40 kerkuilen op een Maleisische plantage, in een tijdsbestek van 2 jaar, na vervanging van het resistente Warfarin door Brodifacoum.

In Environmental Pollution 103 (1) 1998: 17-23 tonen McDonald, Harris, Turnbull, Brown & Fletcher het voorkomen aan van residuen Bromadiolon en Brodifacoum en combinaties van beide stoffen in de levers van kleine marterachtigen.

In Journal of Wildlife Diseases 35 (2) 1999: 187-193 beschrijven Stone, Okoniewski & Stedelin 51 gedokumenteerde gevallen van sterfte door anticoagulante rodenticiden bij niet-doelsoorten, zowel zoogdieren als vogels. 80% kwam op naam van Brodifacoum. Vergiftigingen door andere middelen zijn deels nog in combinatie met Brodifacoum.

Volgens Bowles in Environmental News Network van januari 1999 is het aantal kerkuilen in ngeland met anticoagulante rodenticiden toegenomen van 5% in 1983-84 tot 36% in 1995-96. Uit dit verslag blijkt ook dat de vergiftiging van een pas uitgevlogen rode wouw (een aaseter) was veroorzaakt na consumptie van een met Bromadialon besmet knaagdier.

Risico's van rodenticiden zijn uitvoerig beschreven in het recente rapport (2002) van het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA): Rodent Assessment 613 kb.

Over de effecten van anticoagulanten op steenuilen is nog weinig of niets bekend, maar aangenomen wordt dat zij eenzelfde kwetsbaarheid voor deze stoffen zullen vertonen als kerkuilen. Sinds kort wordt het gebruik van anticoagulanten en de gevolgen daarvan voor steenuilen, onderzocht door Peter en Wies Beersma(0313-471497) uit Doesburg. Onder verdachte omstandigheden dood gevonden steenuilen kunnen door hem worden onderzocht. Meer over dit onderwerp is verschenen in een steenuilen-nummer van Oriolus 67 (2-3) 2001: 94-99( rodenticiden 557 kb) en op hun eigen website

Meer informatie over Brodifacoum is te vinden in Zoun (1999). BRODIFACOUM. Samenvatting van de toepassingen en de physische, chemische en toxicologische eigenschappen. Afdeling Immunologie, Pathobiologie en Epidemiologie ID-DLO Rapport no. H 99-687.

Overzicht van merken waarin Brodifacoum als werkzame stof is verwerkt. Bron: www.inchem.org; (detection limit voor Brodifacoum 2ug / kg):

Broditop (in Italië) ,Finale ,Folgorat ,Havoc ,Klerat ,Mutikus ,Mouser ,Ratuk + ,Rodend ,Talon ,Volak ,Volid.

Muizenbak

Bij overlast van muizen of ratten wordt met name op boerderijen nogal eens gif neergezet. Het nadeel hiervan is dat vergiftigde muizen of ratten ook makkelijk ten prooi kunnen vallen aan uilen. Dit geldt zeker voor de steenuil en kerkuil, soorten die vooral in Groningen veel in boerderijen en schuren verblijven. En op deze plaatsen bij slecht weer, in muizenarme perioden of als er jongen zijn ook zeker hun muisje meepikken.

Maar het kan ook anders, en beter. Bijvoorbeeld met behulp van de uilvriendelijke gifbak, een makkelijk zelf te timmeren houten bakje.

bouwtekening uilvriendelijke muizenbak Het principe van deze gifbak is dat muizen die van het gif gegeten hebben niet beschikbaar komen voor uilen. De vergiftigde muizen kruipen namelijk lekker in het hooi van de bak en sterven dààr een zachte dood en niet als prooi van de uilen.
De gifbak bestaat uit twee compartimenten. In het gedeelte met de openingen wordt het gif (en graan) uitgelegd. Zet er een bakje water naast, want dorstige muizen verlaten de gifbak. In het gesloten deel wordt wat hooi uitgelegd. Vergiftigde muizen kunnen regelmatig hieruit verwijderd worden.
Voor alle duidelijkheid, deze gifbak is natuurlijk niet bedoeld om het gebruik van muizen- of rattengif aan te moedigen, maar ter bescherming van alle muizenetende uilen en roofvogels.

meldingssticker

Om de aandacht te vestigen op het onderzoek naar dode uilen hebben Peter en Wies Beersma een sticker ontwikkeld.
Meer info over dode steenuilen op hun eigen website

Datum laatste wijziging :